Ontwerpcriteria

VERSIE: 1.3

De NZa heeft in haar advies tien ontwerpcriteria opgenomen. Dit zijn voorwaarden waaraan de nieuwe bekostiging zal moeten voldoen. Ze zijn gedestilleerd uit eerdere adviezen en onderzoeken van overheid en veldpartijen. Het moeten ‘de goede eigenschappen’ van de nieuwe bekostiging worden. Binnen het programma worden voorstellen steeds aan deze ontwerpcriteria getoetst.

Toelichting ontwerpcriteria

Hieronder worden de ontwerpcriteria toegelicht.

Ontwerpcriterium 1: Eenvoudige prestaties, begrijpelijk voor de patiënt.
Vanuit het perspectief van de patiënt: “Ik herken de onderdelen van mijn behandeling op de zorgnota. Een consult is een consult.”

Ontwerpcriterium 2: Weerspiegelt daadwerkelijk geleverde zorg, controleerbaar voor de patiënt.
Vanuit het perspectief van de patiënt: “Ik zie dat de zorgnota aansluit bij de zorg die ik heb gekregen. Ik zie meteen dat alles klopt.”

Ontwerpcriterium 3: Prijzen sluiten aan bij behandelinzet en benodigde setting.
Vanuit het perspectief van de patiënt: “De prijzen op mijn zorgnota sluiten aan bij de omgeving waarin ik de zorg heb gekregen.”

Ontwerpcriterium 4: Structurele verlichting administratieve lasten, géén tijdregistratie.
De zorgverleners zijn minder tijd kwijt aan administratie. De minutenregistratie verdwijnt.

Ontwerpcriterium 5: Maximale versnelling inzicht zorguitgaven, omzet en schade vergelijkbaar.
Na de behandeling ontvangen zorgverzekeraars en patiënten sneller een zorgnota. Dit zorgt voor beter inzicht ook voor de zorgaanbieder.

Ontwerpcriterium 6: Eenvoudige en duidelijke regels, ruimte voor innovatie.
Eenvoudige regels zorgen voor minder administratieve lasten.

Ontwerpcriterium 7: Stimuleert procesgerichte beheersing in plaats van controle achteraf.
Het toezicht op rechtmatigheid van zorguitgaven is proces- en systeemgericht.

Ontwerpcriterium 8: Ontschotting, zelfde bekostiging voor gb-ggz, fz jaar 1, en jaar 1/2/3 g-ggz.
Vanuit het perspectief van de patiënt: “Ik heb niet te maken met verschillende systemen. Er is eenzelfde systeem voor de jaren in ggz en fz.”

Ontwerpcriterium 9: Basis voor sturen op gepaste en doelmatige zorg.
Wat gepast en doelmatig is verschilt per situatie en kan veranderen in de tijd. De bekostiging faciliteert het gesprek hierover tussen zorgverlener, zorgaanbieder, patiënt en financier.

Ontwerpcriterium 10: Flexibel te combineren met doorontwikkeling zorgvraagtypering.
De zorgvraagtypering zal in de komende jaren worden doorontwikkeld. Het bekostigingsmodel ondersteunt nieuwe vormen van zorgvraagtypering.

 

Externe toetsing van het zorgprestatiemodel aan de ontwerpcriteria

In het advies van de NZa en in het Plan van aanpak van het programma Zorgprestatiemodel staat dat een derde partij zal worden gevraagd het zorgprestatiemodel te toetsen aan de opgestelde ontwerpcriteria. Het programma heeft in mei 2020 deze toetsing laten uitvoeren door het Talma Instituut, een wetenschappelijk onderzoeksinstituut verbonden aan de Vrije Universiteit. Het instituut doet wetenschappelijk onderzoek naar maatschappelijke vraagstukken, vanuit een praktische en toegepaste insteek.

Het Talma instituut heeft in een ex-ante beleidsevaluatie van het Zorgprestatiemodel de mogelijke effecten van invoering van het model geëvalueerd. Inhoudelijke beoordeling van het Zorgclustermodel valt buiten de scope van dit rapport.

De managementsamenvatting van het rapport luidt als volgt.

“In deze evaluatie zien we het ggz/fz veld als een bestuurlijk vraagstuk met verschillende lagen van actoren: cliënt, beleidsuitvoerders (behandelaar en/of instelling) en beleidsmaker (zorgverzekeraar en overheid). Er bestaat in de ggz/fz een grote mate van informatieasymmetrie: de verschillende partijen zien niet goed van elkaar wat er op een ander niveau gebeurt. Zo vindt het vaststellen van de diagnose en zorgvraag plaats tussen de patiënt en de behandelaar, en kan dit proces moeilijk gecontroleerd worden door de verzekeraar. Deze informatieasymmetrie is acceptabel wanneer de belangen van de verzekeraar, instelling, behandelaar en patiënt met elkaar overeenkomen en gelijkgericht zijn. Dit is echter in de praktijk van de ggz/fz niet altijd het geval. Door de informatieasymmetrie en de niet overeenkomende belangen is het zeer ingewikkeld om een passende governance- en controlestructuur aan te brengen. Deze uitdaging wordt de
dubbele governance-uitdaging genoemd (Bannink 2019). Het huidige bekostigingsmodel en het Zorgprestatiemodel zijn governancemethoden om antwoord te geven op de dubbele governance-uitdaging in de ggz/fz. De hoofdlijn van de huidige systematiek is het principe van een gecorrigeerde markt, waarmee ingespeeld wordt op de belangenverschillen in het veld. De hoofdlijn van het Zorgprestatiemodel is netwerkafstemming, gericht op het verminderen van de informatieasymmetrie in het veld. Dit legt een basis voor het gesprek tussen veldpartijen.

Langs dit kader van informatieasymmetrie en een dubbele governance-uitdaging hebben we de vraagstukken rondom behandeling en bekostiging in de ggz/fz in kaart gebracht. Deze analyse is als basis gebruikt om te komen tot een beoordeling van het Zorgprestatiemodel. Ook noemen we een aantal stimulerende en mitigerende maatregelen om knelpunten of uitdagingen in de huidige opzet van het Zorgprestatiemodel te ondervangen. De figuur hieronder laat de 10 ontwerpcriteria van het Zorgprestatiemodel met de beoordeling zien (op een 5-punts schaal van “voldoet grotendeels niet” tot “voldoet volledig”).”

Conclusie externe toetsing

”Samenvattend verbetert het Zorgprestatiemodel de transparantie, snelheid en kwaliteit van informatie in de gehele ggz/fz. Dit geeft veldpartijen de mogelijkheid om beter om te gaan met de governance uitdaging binnen de sector. De mitigerende en stimulerende maatregelen die we in dit rapport doen kunnen helpen bij het optimaliseren van het beoogde doel van het Zorgprestatiemodel. We raden aan een aantal van deze maatregelen in te voeren en de impact van dergelijke aanpassingen verder te onderzoeken vóór implementatie van het Zorgprestatiemodel.”

Een nieuwe bekostiging voor ggz en fz
In het Programma zorgprestatiemodel werken vertegenwoordigers van de overheid, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, EPD-leveranciers en patiënten samen aan de nieuwe bekostiging voor ggz en fz. Dit artikel is tot stand gekomen met behulp van hun kennis en inzichten.